Cultuurcluster Berlijnplein krijgt vorm: VO is vastgesteld!

Het Berlijnplein wordt een plek voor iedereen, met drie groene pleinen omringd door bijzondere gebouwen. De pleinen zijn ontworpen als het ware hart van het project en bieden volop ruimte voor ontmoeting, markten, pop-up evenementen en openluchtvoorstellingen. In de gebouwen vind je straks van alles: van theater, dans- en muziekstudio's tot expositieruimtes, ateliers en gezellige horeca. Ook is er plek voor onderwijs, jongeren en buurtactiviteiten. Onder de grond bouwen we daarnaast een gigantische openbare fietsenstalling met zo'n 1.200 plekken.

Duurzaam en circulair
De gebouwen worden circulair en energieneutraal gebouwd. Zo vertellen de gevels een uniek verhaal door de toepassing van innovatieve restmaterialen. Er wordt bijvoorbeeld gebruikgemaakt van 'Pretty Plastic' (geveltegels gemaakt van 100% plastic afval), 'Waste Glaze' (keramische tegels afgewerkt met restmateriaal) en het biobased 'Nabasco' (gemaakt van natuurlijke vezels zoals riet). Om de milieu-impact verder te verlagen, worden er tweedehands kanaalplaatvloeren hergebruikt en passen we deels houten constructies (CLT) toe. Daarnaast is er veel aandacht voor losmaakbaarheid en flexibiliteit (aanpasbaarheid) van de gebouwen.

Een absolute blikvanger in het ontwerp is de zogeheten 'drager'. Deze 4,5 meter hoge draagstructuur loopt over het hele plein, verbindt de gebouwen met elkaar en markeert verschillende entrees. De drager wordt gemaakt van circulair urban-mining beton en is ontworpen om meer dan honderd jaar te blijven staan. Zelfs als de gebouwen eromheen in de toekomst veranderen van vorm of functie, blijft deze drager de constante, verbindende factor.

Inclusief en natuurinclusief
Ook toegankelijkheid krijgt extra aandacht: het hele plein is fysiek drempelloos. De bestrating is zo ontworpen dat ook mensen met een visuele beperking makkelijk hun weg kunnen vinden. We bouwen een extra ruime rolstoellift én een openbaar toilet met verschoonruimte voor volwassenen. 

De natuur krijgt ook de ruimte. In de gevel worden verschillende nestvoorzieningen opgenomen om vogels, vleermuizen en insecten en een veilig thuis te bieden. Op de gebouwen komen groene daken, en ook zogeheten 'bruindaken'. Hierbij wordt lokaal aanwezige grond en materiaal hergebruikt, waardoor de oorspronkelijke vegetatie en het bodemleven behouden blijven en de lokale biodiversiteit een boost krijgt.

Ontworpen in co-creatie
Dit project is niet zomaar aan de tekentafel bedacht. Het cultuurcluster is ontworpen in nauwe samenwerking met de toekomstige gebruikers, de zogenoemde Pleingenoten: culturele, kunstzinnige en maatschappelijke organisaties die nu en straks op het plein werken. Ook omwonenden, jongeren en andere betrokkenen zijn op verschillende momenten betrokken bij het ontwerpproces. Dit heeft geresulteerd in een plan waarin de menselijke maat en de buurt centraal staan. 

Hoe nu verder?
Met het VO op zak, wordt er de komende periode gewerkt aan het definitieve ontwerp (DO), welke waarschijnlijk aan het eind van 2026 gereed zal zijn. De start bouw staat voorlopig gepland voor halverwege 2027.